Arnhem: wat nu?

Ik leef in mijn stad: ga naar m'n cafeetjes, doe m'n boodschappen bij m'n supermarkt of de markt, pak eens een mooi filmpje, nuil wat met de buren, fiets wat door de stad... gaat allemaal z'n gang, toch?
Maar ondertussen. Ondertussen gebeurt er wat. Zijn er mensen die plannen hebben met de stad. Neenee, ik heb 't niet over de door ons ingehuurde gemeenteraad en wethouders. Die regeren wat, houden 's een toespraakje... smooi toch?
Maar er zijn anderen. Die willen wat. Die willen vaart in de stad, er wat van maken.



O my God: gaat Arnhem de strijd tegen andere steden verliezen?
Zijn we echt van die sloompies? Inactieve lamzakken?










Soms schrijven ze gepassioneerd een blog op Arnhem Direct. Zo ook de afgelopen weken. Jaja, er is de afgelopen jaren wat bereikt. Er is een Musiskwartier, een modekwartier, Gelredome, stadsvernieuwing in Klarendal, Presikhaaf en St. Marten, een Bruishuis in Malburgen, een Kenniscluster, Schuytgraaf, een station dat al 10 jaar half af is... Is dat niet mooi? Nee!, roepen ze. We moeten door! Stilstand is achteruitgang!

Neem Maarten Liesker. Geen idee wie hij is. Wat hij doet. Maar op z'n blog vergeleek hij de ontwikkelingen van Enschede met die van Arnhem. Ik werd er stil van. Wat een lamzakken zijn wij eigenlijk. Waar Enschede daadkrachtig de stad heeft vernieuwd, is Arnhem een ingeslapen zooitje. We knoeien wat met leuke ideetjes zoals 'Jansbeek boven water', het lobbyclubje 'Arnhem wil geen haven' en 'Arnhem wil ook geen kunstencluster'. Maar ondertussen gebeurt er niets: het filmhuis is te klein, de Eusebeus brokkelt af en onze gemeenteraad durft niet te beslissen. We modderen maar door.

Effe een flesje Alfa opentrekken bij
zoveel rampberichten over m'n stad.

Pff... effe een flesje Alfa opentrekken. Dat herinnert me eraan dat Arnhem ook al geen eigen brouwerij heeft. Dan lees ik de reacties. Van bevlogen Arnhemmers die van hun stad houden en er wat mee willen. Bob, Paul, Kees, Ilco, Ron, Rene... ze vliegen voorbij. Met goede, leuke, gedurfde ideeën. Ah, dat biertje smaakt alweer beter. Maar ja, woorden zijn maar woorden...

Of neem Wolter de Bes. Ken ik ook niet. Hij maakt zich druk om het feit dat Arnhem compleet de slag mist als er niet op zondag gewinkeld kan worden, als ondernemers in de binnenstad niet vernieuwend durven te denken en de gemeente dat niet faciliteert. Zijn doemscenario: een binnenstad vol lege plekken die zijn regiofunctie verliest en vervalt in een sluimerend bestaan. De schrik slaat me om het hart. Misschien heeft hij gelijk! Snel de reacties lezen, misschien beuren ze me op. Wacht, eerst nog een pilsje...
Kees, Rogier, Ilco, Rene, Jaap, de meesten onderschrijven het betoog: er MOET wat gebeuren! Een Primark, een vijfsterren-hotel, een tram van het Openlucht Museum dwars door de stad naar het centrum... Enthousiast van zoveel ideeën neem ik een grote slok bier. Maar nu de hamvraag: wat is de samenhang in deze ideeën? Is er een masterplan waarin staat hoe Arnhem er in 2025 moet uitzien? Wie gaat die plannen beoordelen? Uitvoeren? Betalen? 
Ik weet het niet. Echt niet. Ik vind het fijn dat zoveel mensen zich druk maken om onze stad. Tuurlijk moet er ontwikkeling zijn. Lijkt me logisch voor een stad.

Gelukkig, de Eusebius staat er nog. Met lelijke steigers en al!

Een tikje ontredderd door zoveel plannen en zoveel vragen loop ik de stad in. Daar zie ik de Eusebeus al, nog half in z'n steigers. Ik haal een hap adem, lach en zeg in mezelf 'Jaja, Ernum, er zijn nog mensen die zich om u bekommeren.' Een moeder kijkt me smerig en wantrouwend aan en trekt haar dochtertje dicht tegen zich aan. 

Van schrik maar even gezellig een pilsje halen
en wat kletsen in 't café.
Kom op Ernum, je blijft toch de mooiste!

  

 

 

Hoeveel blijheid kan een Ernummer verdragen?

Stoom uit de oren... Vuurwerk explodeert in m'n kop. M'n bloeddruk jakkert omhoog. Adrenaline en endorfine strijden met geweld om voorrang in m'n lijf. Iemand staat aan me te sjorren. D'r rollen er twee over me heen. Lawaai. Maaiende armen en benen. Ik stoot ondefinieerbare klanken uit. Ik wist niet dat ik dat kan.

What the fuck?? Is het plafond van m'n huis naar beneden gestort? Nee!

Het is zondagmiddag 27 januari, rond twee uur.
Ibarra. Ibarra... hij is schuldig aan de totale chaos. Enkele seconden geleden heeft hij Vitesse op 3-2 gezet tegen Ajax. In een kwartiertje lopen we een 0-2 achterstand in. Ons Theet heeft Vites effe op sleeptouw genomen. Maakt fantastisch de 1-2, Van Aanholt piept enkele minuten erna de 2-2 erin en die kleine, godvergeten gave dribbelaar van een Ibarra doet 't een paar minuten later nog een keer. 3-2! Nadat Ajax met twee lucky goals op 0-2 was gekomen. 




Hét moment! Ibarra schiet de bal langs Vermeer.
 De vreugde-explosie kan beginnen!!
Beeld: www.newsvideoshd.com/  You Tube.
Kijk op You Tube en  geniet! 

Gerechtigheid! Maar daar denk ik helemaal niet aan. Ik denk sowieso helemaal niet meer! Waarom zou ik? Waarom denkt een mens eigenlijk? Wij zijn los van de aarde. Het leven bestaat uit dit ene moment. Meer niet. Onze vreugde-explosie is het centrum van de wereld. De aarde deint en host. 

Ja! Winnen van Ajax blijft bijzonder. Zeker in zo'n thriller. Zeker na de afgelopen vier klotewedstrijden. Al die ellende vliegt met een rotvaart mijn oude, bonkende geelswerte hert weer uit! Ajuuuu!

Kiek deurdan!

Ik heb het geluk dat een maat van mij op de Geitenkamp woont. Dan zit ik nog eens in lijn 7, de trolleybus richting Geitenkamp. Zo ook deze week. Op het Willemsplein stapten twee oude mannen in.Traag zetten ze zich op het bankje voor mij. Arnhemmers van het oude soort. Heuren naar achteren gekamd, bakkebaarden en beiden een groot, donkerbruin leren jack aan. Een van hen was tamelijk dik en had een bril op de neus die z'n beste jaren had gehad. Tijdens de rit door de stad keken ze stuurs en zwijgend naar buiten. Tot zo ver niets bijzonders.
Bij halte Velperpoort zei de man die bij het raam zat met een trage, zware stem: "Kiek deurdan." Hij wees met z'n duim naar het tunneltje onder Velperpoort en stootte effe de ander aan.
Ik keek mee. En zag twee magere, armoeiige junks tegen elkaar schelden en duwen. Het was berstenskoud en ze hadden geen winterkleren aan. Omdat de bus even stilstond, zagen we het tafereeltje enige tijd aan. Toen de bus weer in beweging kwam, zei 'de bril': "Die zun niet goed wies." Z'n maat knikte.

Station Velperpoort. Ondanks verscherpt toezicht nog vaak
een hangplek voor junks. Links het rode tunneltje.

We reden verder over de Velperweg. Een oude vrouw kuchte om de zoveel seconden en voor in de bus negeerde een moeder haar zoontje dat verveeld tegen hun plastic boodschappentassen stond te schoppen. Er kwam weer beweging in de mannen ter hoogte van Monnikenhuize. Moeizaam draaiden de hoofden naar links. Ik wist waarom. Hier stond vroeger ons voetbalstadion. Ik was benieuwd wat ze zouden zeggen. Maar de bus reed door en er kwam niets. Helemaal niets. Na enige tijd draaiden ze hun hoofd weer naar voren.

Op het Marktplein moest 'de bril' eruit. Even voordat de bus zou stoppen, hees hij zich omhoog van de bank, terwijl hij in zijn broekzak voelde. Ongetwijfeld op zoek naar zijn huissleutels.
Z'n maat zei niets. De busdeur zwente open en de bril zei: "Ajuu Sjaak. Beter bij de vrouw dan bij die twee leipe." Sjaak stak flauwtjes een hand op. De bus reed door. De volgende halte moest ik eruit. Sjaak zat roerloos naar buute te kieke.

Arnhems' B&W in 2013 aan bedelstaf?























BENG! Arnhem is aangeland in 2013. Met op 4 januari direct een sneu bericht in de Gelderlander voor onze burgemeester en wethouders: bij een telling op 1 januari had Arnhem 149.954 inwoners. 47 te weinig voor de 150.000-grens. En dat gaat onze wethouders en burgemeester geld kosten! Want als een stad twee keer achter elkaar over de 150.000 inwoners heeft, krijgen burgemeester en wethouders veel meer salaris. Het bericht vermeldt niet om hoeveel eurocentjes het daadwerkelijk gaat.

Slechts 7.703,79 per maand voor de wethouder 
Dus ging ik maar even googelen. Een burgemeester van een stad onder de 150.000 inwoners krijgt bruto 9.098,26 euro per maand, met daarbovenop 364,91 euro ambtstoelage. Bij een stad van 150.000 inwoners en meer krijgt de burgemeester bruto per maand 9.691,95 met daarbovenop dezelfde ambtstoelage.
Dan onze 'arme' wethouders: nu krijgen ze bruto per maand 7.703,79 euro. Als Arnhem 47 inwoners meer had gehad was dat 8.113,34 geweest. Natuurlijk krijgen ze ook een onkostenbedrag extra: 314,83 per maand.
Sneu, he?

Rijnkade: veel te leeg! Hier moeten meer mensen lopen.
B&W willen ook wel 's wat verdienen!

Hup, kleine Ernummers maken!
Wat kunnen ze er zelf aan doen om het maandbedrag wat ze krijgen te verhogen? Maak Arnhem aantrekkelijk voor mensen. Geld verspillen aan een kunstencluster? Nee! Of voor de zoveelste keer de Eusebiustoren opbouwen met zandsteen zodat hij over tien jaar weer in de steigers staat? Nee, doe dat eens en voor altijd met gewone bakstenen. Maak de wijken mooi en goed, maak het wonen in Arnhem voor de gewone burgers tot een feest. Dan komen 'ze' van buiten wel.
En wat kunnen wij doen? Kinderen maken!! Hup, aan de gang! Als we nu beginnen, hebben we op 1 januari 2014 meer dan 150.000 inwoners. Als we dat jaar gewoon doorketsen, kunnen burgemeester en wethouders op 1 januari 2015 eindelijk de champagne ontkurken: meer geld!!

De nieuwe burgemeester: ik heb hem/haar!

Volgend jaar krijgen we een nieuwe burgemeester. Via onder meer www.arnhem.nl  hebben wij Arnhemmers zelfs inspraak. Nou weten wij burgers dat politici die ons inspraak 'bieden' daar vervolgens niets mee doen. Het zijn politieke kraaltjes voor het 'domme volk'. Zie het referendum in Arnhem over de haven, waarbij je tussen 'ja' en 'ja' kon kiezen, de volksraadpleging over de vraag of we in de huidige EU willen (meer dan 60% was tegen, wat deden de politici? Ze lachten ons uit en deden het toch!) en de potsierlijke 'keuzes' in Utrecht en Eindhoven voor een nieuwe burgemeerster: er was keuze tussen een PvdA'er en een... PvdA'er. 

Welke nieuwe burgemeester bouwt de unieke
combinatie van groene én moderne stad verder uit?

Onze mooie Rijnkade: lekker zo laten.

Oke, de inspraak in Arnhem dus. Drie multiplie choice-vraagjes, waarbij je kunt kiezen uit sturende antwoorden, en twee open vragen. Nounou, 't is me wat! Daar is hard aan gewerkt.
Maar vervolgens: wat gaan ze hiermee doen? En wie zijn 'ze'? Krijgen we de uitslag? Gaat een commissie nu aan de hand van onze antwoorden op zoek naar een burgemeester? Tuurlijk niet. Ook hier geldt: inspraak geeft de politici zo'n fijn gevoel van democratisch bezig zijn. Daarna komt wat achterkamertjespolitiek en vriendjespolitiek waarbij de belangen van Arnhem en zijn inwoners niet meespeelt, en hup, het volk is weer beetgenomen. Lol!

Maar oké, ik speel het spelletje mee. Ik mag meedenken, dus gemeente Arnhem, hier komen mijn wensen. Arnhem is een godvergeten lekkere stad, dus kom niet aan met een of andere druiloor die deze stad niet kent of snapt.
Hij/zij moet lijken op:
1. oud-burgemeester Matser. Een echte Arnhemmer met liefde voor onze stad en voor de 'gewone Arnhemmer'. Daadkrachtig, zeker ook om in Den Haag aandacht voor onze stad te vragen.
2. Edwin Rijkaart. Een vindingrijke en geniale ondernemer: onder meer de bedenker van Buienradar. 
3. Marga Klompé. De eerste vrouwelijke minister in Nederland en Arnhemse. Zij wist de wegen naar Den Haag te vinden en kon tamelijk dwingend zaken regelen.
4. Theo Janssen. Lekker eigenwijs, heel Ernums. Laat zich door niemand wat zeggen, gaat zijn eigen gang en schittert in zijn geelswerte Vitesse-shirt.
5. Johnny van Doorn. Dichterlijk, expressief, krachtig.
6. Familie van Hooff. Ondernemend en altijd vernieuwend.
7. Pierre Janssen. Hij verklaarde kunst op een gewone, maar gepassioneerde manier voor iedereen. Jaja, politici, daar kunnen jullie veel van leren.
8. Linda Wagenmakers. In haar musicaloptredens verovert zij de harten van mensen.
9. Hendrik Lorentz. Een geniale denker, Arnhemmer die de Nobel-prijs won.  Einstein zag tegen hem op. Hij was politiek actief: volksopvoeding had zijn grote belangstelling. Voor de politici van nu: volksopvoeding is iets anders dan volksverlakkerij.
10 Ome Joop (van de Tour). Een groot hart voor mensen die het niet makkelijk hebben.
11. Henk van Arnhem. Zijn balletjes gehakt op stadion Nieuw Monnikenhuize waren de de lekkerste van Nederland. De maag wil ook wat... 
12. Andy van der Meijde. Omdat wij Ernummers ook wel 's willen lachen...

Zo. Gooi deze karaktertrekken van twaalf Arnhemmers in een cocktailbeker... even lekker husselen en hop: daar hebben we onze burgemeester (hij/zij)!
Ben ik nog een karaktertrek van een BA 'er (Bekende Arnhemmer) vergeten? Vertel 't me! Ik ben benieuwd!

Onze eigen hiphopper cHACk (Lexie) weet
het Arnhem-gevoel  precies te verwoorden. 

 

In het T-HUIS is het weer even 1968

Ik weet niet waarom, maar al jarenlang trek ik er aan het eind van het jaar graag op uit richting Presikhaaf. In de jaren '60 van de vorige eeuw groeide ik als piemke op in de fonkelnieuwe buurt die later enigszins verloederde en nu weer aan het opkrabbelen is. Er wordt veel gebouwd en opgeknapt. Hele straten veranderen. Als ik door de wijk heen fiets, moet ik soms moeite doen om me weer voor te stellen hoe het er vijftig jaar geleden ook al weer uitzag.

De decembermaand vond ik top. Was het leven anders. Feestdagen, veel vrij van school. Tussen kerst en oud & nieuw een beetje zwerven door de buurt, voetballen, schaatsen op de vijver voor het winkelcentrum als het kon. En vuurwerk. In de ene jaszak rotjes, in de andere lucifers en snoep. Onze rotjes en donderslagen waren kinderspel vergeleken bij de bommen van nu, maar dat wisten we toen niet.
Vuurwerk is spannend als je 12, 13 jaar bent en het spul zelf nog niet mag kopen. De oplossing? Bij Hagen, waar vuurwerk werd verkocht, buiten voor de deur gaan staan met wat geld en een onbekende vragen of 'ie voor jou van je geld rotjes wilde kopen. En dan buiten wachten. Lukte altijd.

Daar zit ik wat over te denken. Niet meer in restaurant Capri, in het winkelcentrum, want dat is helaas weg. Maar in het T-HUIS, in park Presikhaaf. Het T-HUIS is de koepel die tot voor zo'n twee jaar aan de achterkant van het Centraal Station de uitgang was. Waar, als je een beetje stampte, je voetstappen hard echoden tegen het hoge plafond. Ze hebben 'm weer opgebouwd in het park.


Het prachtige koepelplafond
met de diepblauwe kleur.

De stationskoepel is weer teruggebouwd in park Presikhaaf.

Interieur.

Nieuw is de aanbouw voor de keuken. Daardoor krijgt het gebouwtje een T-vorm. Mensen met een arbeidshandicap bedienen. Een meisje zet met een stralende lach een flesje Grolsch voor me neer. En even later een heerlijke pannenkoek. Smakelijk eten en een heel fijne dag wenst ze me toe. Mooi toch? Dat heeft ieder mens weleens nodig.

Grafische kunst herinnert aan het NS-station.

Uitzicht op winkelcentrum Presikhaaf.

Een beetje mijmeren in een schemerig park Presikhaaf. Dat kan ik wel even volhouden. In de verte zie ik de parkeerplaats van het winkelcentrum. Daar werden vroeger één keer per jaar cartraces gehouden. Ik ruik het rubber nog. Zouden ze dat nog doen? En kermis. Hoogtepunten in een kleine wereld. Daar is ze weer met 'r stralende lach... Ja, doe nog maar een flesje. Eendracht Arnhem, EAVV, m'n lagere school.... alles komt langs. Lekker, aan het eind van het jaar. 2013 is hier veel verder weg dan 1968. Het wordt al donker als ik opstap. Ik ben de laatste gast die vertrekt.

Kiek dèur, wèur?

Een spoken word van Stadsgreep in café Meijers. Huh? Bleek te gaan om woordkunstenaars, rappers, schrijvers en dichters uit Arnhem. Op vrijdagavond. Mwah, dat trekken de ouwetjes nog wel. Ik ben nieuwsgierig, dus lopen mijn vrouw en ik op vrijdagavond vol verwachting Meijers binnen. En ja: waar normaal toch - hoe zeg je dat netjes - 40+-volk overheersend is, is het nu bomvol met jongeren. Da's nog 's een verrassing. Biertje bestellen, wat rond koekeloeren en afwachten maar.

Het komt schuchter op gang, maar gaandeweg wordt het leuker. Een groep jonge taalkunstenaarsmeiden en -jongens trekt voorbij en ik word steeds enthousiaster. Een dichteres doet korte, scherpe tekstjes, enkele slungels van dichters/woordkunstenaars/rappers dragen lange associatieve teksten ritmisch voor. Ze rappen de wereld en het heelal door en weer terug. En alles uit hun hoofd! Waar! Dat vind ik dus echt knap. Het ging snel. Het was mooi.

Arnhemse dichter Frank van der Mee in zijn typische voordrachthouding.
Foto niet genomen in café Meijers, maar vanaf zijn eigen blog.

Zo'n avond maakt me blij. Zit je dan, als vijftiger, in een café vol jong talent. En er is er altijd één die opvalt, bij wie je in de teksten net even meer hoort dan bij de anderen. Zo werkt het. Dat was dichter Frank van der Mee. Zijn gedichten en voordracht zijn stevig, komen goed aan.
Eén ervan - ik denk niet eens zijn beste gedicht, als ik de andere gedichten op zijn blog lees - is zo lekker, want het zet onze stad vreselijk mooi neer. 
Lees:       

 Ernem 6:40 uur (twenty veur seven)

Laat Ernem geen klein Berlijn zijn.

Dat doet d’r tot in Rijn en Velperplein pijn.
Kunst is hier brokkelende toren en beeld van n hert.
Alleen op de mert ziet het zwert,
Van Ernem hoef t nie zo herd.

Kiek dèur, wèur?, dèur achte die pilèur, die twee die kusse mekèur, wa rèur.

Meer poesie heb Ernem nie nodig, vèur n Ernemmer n gevoelige snèur, klootzak kom tog ns klèur.

Ernem nie groots, maar onder gelijken tog nie erm.

Ernem; dan weer koud, dan weer werm.
Ze laat zig nie voruit douwe
Ernem; slopen zonde bouwe.

Je weet ook zonde jou gaat ze verder

Het is as da bord van die hond as je uit Ernem wegrijdt;

Vanaf hier kè je weer herder


Het zit vol met verwijzingen naar Arnhemse uitspraken en grapjes, vertelt Van der Mee. Ik had een mooie ontdekt: klootzak kom tog ns klèur. Van der Mee kent z'n klassieken: onze eigen Johnny van Doorn schreeuwde dat vijftig jaar geleden zijn publiek toe. Er zit nog veel meer in. Wie het weet, mag het zeggen.
Ernummers die maar een bietje om taal geven: geniet verder op http://ongezegd.blogspot.com   

 

Frank van der Mee is hoofdredacteur van
het Arnhemse literaire tijdschrift Strapuzy.